Wegenbelasting gaat naar milieudefensie
De automobilist betaalt miljarden, maar de wegen verkruimelen
De Nederlandse automobilist behoort al jaren tot de zwaarst belaste weggebruikers van Europa. Wegenbelasting, belastingen op autobezit, brandstof en aanschaf leveren de schatkist jaarlijks tientallen miljarden euro’s op. Tegelijkertijd waarschuwen experts, ingenieurs en zelfs Rijkswaterstaat dat de infrastructuur in Nederland onder druk staat, onderhoud wordt uitgesteld en files dreigen toe te nemen.
Dat wringt. Want als automobilisten zoveel betalen, waarom staat de infrastructuur er dan niet beter voor?
Aanleiding voor die vraag is onder meer het recente artikel van BNR Nieuwsradio, waarin wordt gewaarschuwd dat de Nederlandse infrastructuur “kraakt” en dat zonder extra investeringen ernstige bereikbaarheidsproblemen dreigen te ontstaan.
Welke autobelastingen betaalt de Nederlander?
De overheid ontvangt inkomsten uit verschillende belastingen die direct samenhangen met autorijden:
- Motorrijtuigenbelasting (wegenbelasting)
- BPM (belasting op aanschaf van auto’s)
- Brandstofaccijnzen op benzine en diesel
- BTW over brandstof
- Bijtelling voor zakelijke auto’s
- Verkeersboetes en parkeerheffingen
- Belastingen op leaseauto’s en autobezit
Alleen al de officiële vervoersgerelateerde belastingen zoals BPM en motorrijtuigenbelasting leverden in 2024 bijna 9 miljard euro op. (Compendium voor de Leefomgeving)
Daar bovenop komen de enorme opbrengsten uit brandstofaccijnzen en BTW op brandstof. Diverse ramingen plaatsen die opbrengsten gezamenlijk rond de 15 à 20 miljard euro per jaar. Ook in publieke discussies wordt vaak verwezen naar ongeveer 6 miljard euro MRB, 1 miljard BPM en circa 12 miljard brandstofaccijnzen. (Reddit)
Conservatief geschat ontvangt de Nederlandse staat dus jaarlijks ongeveer:
| Belastingsoort | Geschatte opbrengst |
|---|---|
| Motorrijtuigenbelasting | €6 miljard |
| BPM | €1–2 miljard |
| Brandstofaccijnzen | €12 miljard |
| BTW op brandstof | €4–5 miljard |
| Overige autobelastingen | €1–2 miljard |
| Totaal | ongeveer €24–27 miljard per jaar |
Dat is een gigantisch bedrag.
Hoeveel gaat er daadwerkelijk naar wegen?
Daar ontstaat het grote contrast.
Volgens Rijkswaterstaat bedroegen de totale uitgaven in 2024 ongeveer €7,5 miljard. Daarin zitten niet alleen wegen, maar ook vaarwegen, waterbeheer, tunnels, personeel en organisatiekosten. (Magazines Rijkswaterstaat)
Specifiek voor het hoofdwegennet ging het om:
- €1,8 miljard aanlegprojecten voor wegen
- €1,4 miljard beheer en onderhoud van wegen
Samen dus ongeveer €3,2 miljard direct voor rijkswegen. (Magazines Rijkswaterstaat)
Zelfs wanneer provinciale en gemeentelijke wegen worden meegerekend, blijft het totaal aan infrastructuuruitgaven ver onder de totale opbrengst van autobelastingen.
Met andere woorden:
| Onderdeel | Bedrag |
|---|---|
| Totale opbrengst autobelastingen | €24–27 miljard |
| Directe uitgaven rijkswegen | ~€3,2 miljard |
| Totale I&W-uitgaven incl. water/spoor/etc. | ~€14 miljard (Rijksfinanciën) |
De conclusie is duidelijk: slechts een deel van het geld dat automobilisten betalen, vloeit daadwerkelijk terug naar wegen.
Het geld verdwijnt in de algemene middelen
Dat is geen geheim, maar veel Nederlanders realiseren zich het niet.
Autobelastingen zijn namelijk grotendeels géén bestemmingsheffingen. Het geld gaat niet automatisch naar asfalt, bruggen of onderhoud, maar naar de algemene middelen van de staat. Vervolgens beslist de politiek jaarlijks waar het geld aan wordt uitgegeven.
Dus wanneer iemand zegt:
“Zonder de staat, wie gaat dan de wegen bouwen?”
dan is het eerlijke antwoord:
De automobilist betaalt die wegen allang zelf — en ruimschoots ook.
Het probleem is niet dat er te weinig belastinggeld van automobilisten binnenkomt. Het probleem is dat een groot deel van dat geld voor andere doeleinden wordt gebruikt.
Dat beeld wordt zelfs zichtbaar in publieke discussies. Op Reddit merkte een gebruiker terecht op dat wegenbelasting simpelweg “in de algemene middelen van het rijk” terechtkomt en vervolgens politiek wordt herverdeeld. (Reddit)
Ondertussen waarschuwen experts voor achterstallig onderhoud
Juist daarom is het BNR-artikel zo opvallend. Daarin wordt gewaarschuwd dat de Nederlandse infrastructuur piept en kraakt door jarenlange onderinvestering.
De Algemene Rekenkamer waarschuwde eveneens dat de kosten oplopen door uitgesteld en achterstallig onderhoud bij Rijkswaterstaat. (Algemene Rekenkamer)
Ook Rijkswaterstaat zelf meldt dat onderhoudskosten sterk stijgen en dat grote delen van infrastructuur verouderd raken. (Magazines Rijkswaterstaat)
Nederland heeft decennialang kunnen profiteren van infrastructuur die in eerdere generaties werd aangelegd. Bruggen, tunnels en snelwegen uit de jaren zestig, zeventig en tachtig bereiken nu het einde van hun levensduur. Dat vraagt enorme investeringen.
Maar terwijl automobilisten jaar na jaar tientallen miljarden afdragen, blijken die middelen niet structureel beschikbaar voor wegenonderhoud.
De politieke paradox
Daarmee ontstaat een opmerkelijke paradox:
- De automobilist wordt zwaar belast “voor mobiliteit en milieu”.
- De infrastructuur verslechtert ondanks die hoge belastingdruk.
- Vervolgens wordt gezegd dat er “geen geld” is voor onderhoud.
Dat roept een logische vraag op:
waar is al dat geld gebleven?
Het antwoord is simpel: het grootste deel is opgegaan aan andere overheidsuitgaven buiten wegen en infrastructuur.
Conclusie
De discussie gaat vaak verkeerd. Het probleem is niet dat automobilisten onvoldoende bijdragen aan infrastructuur. Integendeel: zij brengen vele malen méér op dan er jaarlijks aan wegen wordt uitgegeven.
Als de opbrengsten van autobelastingen daadwerkelijk grotendeels waren gebruikt voor aanleg, onderhoud en uitbreiding van infrastructuur, dan zou de huidige situatie veel beter verdedigbaar zijn. Dan zouden Nederlanders kunnen zeggen: “We betalen veel, maar we krijgen er goede wegen voor terug.”
Maar juist dat is niet gebeurd.
De staat heeft autobelastingen jarenlang gebruikt als algemene inkomstenbron, terwijl onderhoud werd uitgesteld en investeringen achterbleven. En nu de infrastructuur begint te kraken, krijgt de burger opnieuw te horen dat er extra geld nodig is.
De automobilist heeft die rekening echter al lang betaald.
